ABC przyrody

Dlaczego wieje wiatr?

Dlaczego wieje wiatr?

Powietrze w dolnej warstwie atmosfery jest w stałym ruchu. Siłą napędzającą je jest energia słoneczna. Nagrzane powietrze rozpręża się i unosi ku górze, tworząc obszar niskiego ciśnienia. Na jego miejsce napływają sąsiednie masy gęstszego i chłodniejszego powietrza, a ich ruch - to właśnie wiatr. Na rozmieszczenie wiatrów wpływają też inne czynniki: obecność gór i pustyń i niejednakowe nagrzewanie dużych połaci lądu i morza. Dlatego też w wielu rejonach świata na globalny układ wiatrów nakładają się typowe dla danego miejsca wiatry lokalne.

Wschodnia część Gór Skalistych słynie na przykład z wiatru zwanego chinook. Jest to ciepły i suchy wiatr pojawiający się zimą. Wieje on okresowo w dół zboczy górskich i na sąsiadujących z nimi równinach. Potrafi czasem podnieść temperaturę powietrza nawet o 30°C w ciągu niespełna godziny, toteż popularnie jest nazywany "zjadaczem śniegu". Podobny do niego ciepły i suchy wiatr występujący Alpach nazywany jest fenem, zaś w polskich górach - halnym. W odróżnieniu od niego wiejący w południowej Francji mistral jest wiatrem zimnym i suchym, który może osiągać prędkość 135 kilometrów na godzinę i utrzymywać się czasem przez kilka dni. Potężne wiatry powstają także na pustyniach. Znanym wiatrem pustynnym jest sirocco, wiejący z Sahary i Pustyni Arabskiej w kierunku północnym. Inny wiatr saharyjski - har-mattan - wieje w stronę Atlantyku. Jest to wiatr gorący, suchy i niosący duże ilości pyłu, przez co często powoduje ograniczenie widoczności daleko na morzu.